Dyslexie

Wat is dyslexie?

De officiële definitie van dyslexie, zoals die door de Stichting Dyslexie Nederland wordt gehanteerd, luidt:

"Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of het spellen op woordniveau".

Dyslexie heeft niets te maken met de intelligentie van een kind. Wel kunnen kinderen met een hogere intelligentie meer last hebben van hun dyslexie omdat ze vaker tegen teksten aan zullen lopen die ze wel willen, maar slechts moeizaam kunnen lezen. Kinderen of jongeren die problemen hebben met het lezen of spellen, kunnen het onderwijs minder goed volgen. Daar moet immers veel gelezen en geschreven worden. In veel gevallen lijdt hun zelfvertrouwen daaronder.
Dyslexie gaat nooit helemaal over. Ook na behandeling blijven leerlingen met dyslexie trage lezers, die veel extra inspanning moeten leveren om alles te lezen wat er in het onderwijs gelezen moet worden. Daarom is het van belang dat dyslexie bij een kind zo vroeg mogelijk wordt ontdekt. Hoe eerder een gerichte aanpak van lees- en spellingproblemen kan starten, hoe groter de kans op succes.
Bij allochtone kinderen die thuis hun moedertaal spreken, is herkenning van dyslexie op de basisschool extra moeilijk. Problemen met lezen en spellen worden vaak geschoven op de algehele problemen bij het Nederlands leren.

Algemene kenmerken

Hieronder volgt een aantal algemene kenmerken van dyslexie. Kinderen met dyslexie kunnen moeite hebben:
1. om het verschil te horen tussen klanken als m en n; p, t en k; s, f en g; eu, u en ui
2. om de klanken in volgorde te zetten, zoals bij ’dorp’ en ’drop’ of ’12’ en ’21’
3. met het inprenten van reeksen, bijvoorbeeld tafels of spellingsregels
4. met het onthouden van vaste woordcombinaties, uitdrukkingen of gezegdes
met het onthouden van losse gegevens, zoals rijtjes, woordjes en jaartallen.
En ook:
5. Problemen bij het lezen: de leesproblemen van kinderen met dyslexie vallen het meest op bij hardop lezen. Sommige kinderen hebben een traag leestempo en lezen de woorden spellend. Andere kinderen hebben een hoog leestempo, maar maken daarbij veel fouten door te raden. Er kan ook sprake zijn van een combinatie van beide.
6. Problemen bij de spelling: Kinderen met dyslexie maken langdurig veel spellingsfouten en hebben, om dat te voorkomen, veel steun nodig van spellingsregels. Het kan zijn dat ze één bepaald woord op een bladzijde op verschillende manieren spellen. Kinderen met dyslexie proberen vaak de spelling van specifieke woorden te onthouden. Dit is een enorme belasting voor het geheugen. Bovendien beklijft de kennis meestal niet, omdat ze het op een ongestructureerde manier in het geheugen opslaan.
7. Problemen bij het schrijven: Kinderen met dyslexie schrijven vaak onleesbaar en maken veel doorhalingen. Bij leerlingen die wel leesbaar schrijven, valt het trage schrijftempo op.

De oorzaken van dyslexie

De precieze oorzaak van dyslexie weten we nog niet helemaal, maar wel is duidelijk dat het zich afspeelt in de hersenen. Het lijkt erop dat het hersengebiedje waar klanken aan schrifttekens worden gekoppeld, te zwak is aangelegd of moeilijk bereikbaar is. De klankcodes worden daardoor onvolledig of incorrect in de hersenen verwerkt en minder goed in het geheugen opgeslagen. Het gevolg is dat deze ook minder goed uit het geheugen zijn op te halen om gekoppeld te worden met het woordbeeld.

Welke gevolgen heeft dyslexie?

De belangrijkste gevolgen van dyslexie voor een kind zijn: belemmeringen in het onderwijs. In het onderwijs moet veel gelezen en geschreven worden. Dit heeft ernstige gevolgen voor het volgen van onderwijs en belemmert kinderen om hun capaciteiten te ontwikkelen. Veel kinderen met dyslexie kiezen ook een onderwijsniveau dat lager is dan ze op grond van hun intelligentie aan kunnen.
Daarnaast kan dyslexie het gevoel van eigenwaarde bij een kind zwaar ondermijnen. Het kan tot frustraties leiden als het kind voldoende intelligent is, maar het technisch lezen niet onder de knie krijgt, terwijl het bij klasgenootjes probleemloos lijkt te verlopen. Ook kunnen motivatieproblemen ontstaan waardoor kinderen geen zin meer hebben om het lezen te blijven oefenen, terwijl zij juist extra oefening nodig hebben om een minimaal leesniveau te halen. Dyslexie kan ook een grote invloed hebben op de situatie thuis.

Dyslexiebeleid

Screening brugklas

Aan het begin van het schooljaar worden alle brugklasleerlingen gescreend op lees- en spellingproblemen. Leerlingen die een zwakke score hebben gehaald, zullen van de Remedial Teacher begeleiding krijgen. In de loop van het eerste leerjaar zal worden bekeken of deze begeleiding voldoende is geweest of dat er intensievere begeleiding moet worden ingezet. Zonodig worden leerlingen, waarbij het vermoeden bestaat dat er sprake is van dyslexie, aangemeld voor een dyslexie onderzoek bij een erkend instituut.
Daarnaast worden gegevens van de basisschool bekeken. Ernstige taalleerproblemen, ook met Frans en Engels, worden zo vroegtijdig mogelijk gesignaleerd. Brugklasleerlingen met taalleerproblemen kunnen in aanmerking komen voor remedial teaching of voor plaatsing in een extra banduur voor een taal.
Dyslexieverklaring
Brugklasleerlingen met een dyslexieverklaring worden de 1e periode in een banduur Nederlands/Frans/Engels geplaatst. Ze leren o.a. hoe ze betekenis en spelling van woorden kunnen leren.
Vanaf de 2e periode worden dyslectische leerlingen en spellingzwakke leerlingen van de 1e periode die dit nodig hebben, extra ondersteund in een RT-hulples.
In de tweede klas krijgen de dyslectische leerlingen die dat nodig hebben ondersteuning
bij het leren voor Frans/Engels/Duits. Alle dyslectische leerlingen worden gedurende 2
leerjaren gevolgd. Elke periode hebben de remedial teachers een voortgangsgesprek met
deze leerlingen.

In alle leerjaren hebben dyslectische leerlingen recht op de extra voorzieningen en de faciliteiten die zijn afgesproken in het kader van het dyslexieprotocol VO.
Voor de leerlingen in het eindexamenjaar worden extra voorzieningen en faciliteiten getroffen volgens de richtlijnen van het ‘dyslexieprotocol VO’.

Dyslexiekaart

Alle leerlingen van scholengemeenschap Reigersbos, die in het bezit zijn van een dyslexieverklaring, krijgen een dyslexiekaart uitgereikt.

De dyslexiekaart geeft de volgende rechten:
- 15 minuten langer tijd bij alle proefwerken
- alle proefwerken in grootschrift
- Indien nodig: 1 hulples RT per week tot en met klas 2
- Bij alle talen wordt spelling minder streng gerekend

De Dyslexiekaart geeft de volgende plichten:
- indien je problemen hebt en/of onvoldoende haalt bij de talen:
verantwoordelijkheid nemen en advies vragen bij de RT’er
- een merkbare grotere inzet, thuis en op school vergeleken met
leerlingen zonder deze dyslexie